Marmara Adası Rumca Haritası
Marmara Adası Rumca Haritası

Memleketimizin dört bir yanı gibi Marmara Adası’nın da tarihin tozlu sayfalarında yerini alan anıları bulunuyor. Ada genelinde bulunan tarihi kalıntılar ve uluslararası arşivlerden elde edilen bilgilere göre Marmara Adası yüzyıllar boyunca birçok medeniyete ve ulusa ev sahipliği yapmıştır. Yunanlılar, Bizanslılar ve Türk medeniyetleri…

Ada ile ilgili en değerli yayınlardan birisi olan Erdek İlçesi Eski Kaymakamı Sn. Reşit Mazhar ERTÜZÜN‘ün “Kapıdağ Yarımadası ve Çevresindeki Adalar” adlı arkeolojik araştırma kitabında adanın ilk adının Yunanca “Geyik Adası” anlamına gelen Elafonesos olduğu geçmektedir. M.Ö. 6. yy. sonlarına doğru ise ada Prokonnesos adını alır. Bizanslılar ise Prikonnisos adını vermişlerdir.

13. yy.’dan itibaren Marmara adıyla anılmaya başlayan adanın yönetimini 15. yy’da Türkler ele geçirmiş ve Marmara adını kullanmaya devam etmiştir.

Osmanlı Dönemi’nde, çevrenin en önemli ilçesi durumunda olan Marmara Adası, 1843 yılının ilk yarısında bir idari değişiklik ile Kapıdağ, Bandırma ve Erdek’inde içinde bulunduğu bölgenin merkezi durumdayken, aynı yılın sonlarına doğru idare merkezinin Erdek’e taşınmış olmasından sonra, Erdek’e bağlı bir bucak halini almıştır.

Osmanlı Dönemi’nde adayı ziyaret eden ilk ve tek padişah Sultan Abdülaziz olmuştur.

Yine Reşit Mazhar ERTÜZÜN’ün araştırma kitabında yer alan 1889 tarihli Salname’de Marmara Bucağı’nın 5 köyünde toplam 8.555 kişinin yaşadığı ve bu nüfusun sadece 340’ının Müslüman olduğu yer almaktadır. 698 öğrencisi bulunan adanın 515’i erkeklerden oluşurken, bu öğrencilerin 9 okulda öğrenim gördüğü aktarılmaktadır. Aynı tarihte ada genelinde 1.693 ev, 2 cami, 14 kilise, 1 havra, 6 su değirmeni, 2 yel değirmeninin bulunduğu bildirilmektedir.

Marmara Adası'nın Panaromik Görüntüsü
Marmara Adası'nın Panaromik Görüntüsü

I. Dünya Savaşı’ndan önceki yıllarda adanın Marmara, Prastos (Gündoğdu) ve Aftoni (Asmalı) limanları çeşitli ulusların bayraklarını taşıyan gemilere barınma imkanı sağlamaktaydı.

İlk telgraf ile 25 Ekim 1911’de tanışan Marmara Adası’nın telefon ile buluşması ise 1914 yılında olmuştur. Adaya ilk buharlı motor ise Mermercik Mevkii’nde bulunan mermer fabrikasının 1912 yılında kurulmasıyla gelmiştir.

Marmara Adası’nın nüfusunu genel olarak oluşturan Rum kökenli ahali, adaya olan göçler ve adadan ayrılan nüfusa göre zaman zaman farklılıklar da göstermiştir. Resmi kayıtlara göre 15.400’e kadar ulaşan ada nüfusunun gayrimüslim halkı 1915 yılında Osmanlı Hükümeti’nce alınan kararlar doğrultusunda Bandırma, Kırmasti (Mustafa Kemal Paşa) ve Mihaliç (Karacabey) bölgesine yerleştirilmişken 1919 yılında ise bu göçmenlerden bir kısmı adaya geri dönmüşlerdir.

Göçler sonucunda, adalarda boşalan konutlara Girit Adası’ndan göçenler ve Karadeniz Bölgesi’nden gelen aileler yerleştirilmiştir. Adanın doğusunda bulunan adanın tek ovalık bölgesi olan Topağaç‘ın göç döneminde sıtma salgınlarına sebebiyet vermesi nedeniyle buradaki aileler ise günümüzde Asmalı adı ile bilinen Aftoni köyüne yerleştirilmiştir. Topağaç köyüne asıl yerleşim ise 1928 yılında Yunanistan’dan gelen göçmenler ile başlamış olup 1930’da ise Karabiga’dan gelen işçi aileleri ile devam etmiştir.

Aftoni (Asmalı) Köyü'nün Rum Ahalisi (1920)
Aftoni (Asmalı) Köyü'nün Rum Ahalisi (1920)

1927 yılına gelindiğinde, adanın batısında yer alan Çınarlı köyüne Rize ve Çayeli’nden gelen aileler göç etmiştir. Bunu ise Ordu, Trabzon ve Giresun’dan göç edenler takip etmiştir. Asmalı köyüne ise bu dönemde Sürmeneli aileler yerleşmiştir. Asmalı köyüne göçler ise Bulgaristan’dan gelen aileler ile devam etmiştir.

Siyah Beyaz Resimlerle Marmara Adası

Help us improve the translation for your language

You can change any text by clicking on (press Enter after changing)

0